Joost van den Vondel

Je bent hier: Home | Onvergetelijke Amsterdammers | Joost van den Vondel

Joost van den Vondel

Joost van Den Vondel (1587-1679), dichter en toneelschrijver, wordt algemeen gezien als de Shakespeare van de Nederlandse taal. Hij was een veelzijdig en geëngageerd autodidact, die vooral schreef over de politieke en religieuze spanningen in de 17e eeuw. Tot zijn bekendste toneelwerken – die nog steeds worden herdrukt – behoren Lucifer en Gijsbrecht van Aemstel (1637). Dit laatste stuk werd door de predikanten aanvankelijk verboden, omdat het Roomse sympathieën zou bevatten. Vondel was destijds een devoot lid van de doopsgezinde gemeente, maar werd op latere leeftijd overtuigd rooms-katholiek. Dat kostte hem vele vriendschappen en ook de erfenis van zijn moeder, van wie hij kort na zijn huwelijk de zijde- en kousenzaak aan de Warmoesstraat had overgenomen. Zijn geloofscrisis, het vroegtijdig overlijden van zijn echtgenote en van drie jonge kinderen én een conflict met zijn zoon Joost jr. maakten dat hij zich ontwikkelde als tragedieschrijver. Hij schreef ook gevoelige, troostrijke gedichten over verdriet. In 1652 droeg hij de zaak over aan zijn zoon Joost om zich voltijds aan het dichten te wijden, maar zijn zoon beheerde de zaak niet goed en dat, in combinatie met Vondels tegenslag op de beurs, maakte dat de zaak rond 1654 failliet ging. Vondel bleef zitten met een berg schulden en moest tot zijn tachtigste werken bij de Stadsbank van Lening. Vriendschap met jonge mensen vrolijkten zijn laatste jaren op.
Vondels oeuvre bestaat onder meer uit 33 oorspronkelijke en vertaalde treurspelen, uit leer-, lof- en hekeldichten en uit vertalingen van klassieke schrijvers. Ook schreef hij het kortste Nederlandstalige gedicht ooit, en misschien wel het kortste gedicht ter wereld, waarmee hij in 1620 een dichtwedstrijd won:
U
Nu!

De spreuk en bekende tegeltjes wijsheid ‘De wereld is een speeltoneel, elk krijgt zijn rol en speelt zijn deel’ is eveneens van Vondel afkomstig.

Zijn laatste werk is zijn zelfgeschreven grafschrift:
Hier leit Vondel zonder rouw,
Hy is gestorven van de kouw

Wie meer wil weten over het Renaissance toneel kan via onderstaande video-link het leuke Vlogboek van Jörgen Apperloo bekijken. Vanaf minuut 7.10 tot 9.45 gaat het specifiek over Gijsbrecht van Aemstel van Joost van den Vondel.

fotografie: 1. Portret van Vondel door Ph. Koninck – 1665, 2. Bankbiljet van vijf gulden met portret Vondel, 3. Standbeeld Vondel in het Vondelpark